واقعیت تلخی که این روزهای کسب و کار  کشور ما در حال تجربه آن است، نشان از ضعف‌های بسیاری در سیستم یکپارچه‌ای به نام نظام اقتصادی دارد. اما آنچه واضح به نظر می‌رسد این است که تصمیم‌گیری‌های کلان در یک نظام اقتصادی تنها عامل عقب‌افتادگی یک نظام اقتصادی نیست. من بر این باورم که یک نظام اقتصادی علاوه بر اینکه تحت تأثیر تصمیم‌های کلان مدیریتی است به همان میزان هم تحت تأثیر تصمیمات کوچک ولی متعددی است که از اجزای سیستم ناشی می‌شوند. اگر این گفته را بپذیریم، به‌راحتی می‌توانیم علت تعطیلی بسیاری از واحدهای صنعتی کشور در سال‌های اخیر را در تصمیمات نادرست خودشان نیز دنبال کنیم و با اندکی تامل هم می‌توانیم علت زنده ماندن کسب‌ و کار های دیگر را هم در تدبیر و درستی تصمیمات خُردی که در مقیاس کوچک کسب‌ و کار خودشان اتخاذ کرده‌اند جستجو کنیم.

اینکه یک کسب و کار در یک محیط پرآشوب چگونه می‌تواند زنده بماند بحث ساده‌ای نیست ولی می‌توان از تکنیک شبیه‌سازی برای ساده‌سازی یک محیط پرآشوب استفاده کرد تا به عوامل زنده ماندن در این نوع محیط‌ها نیز پی برد.

یک جنگل را تصور کنید که همه حیوانات طبق روال عادی یک جنگل و باوجود همه قوانین یک اکوسیستم طبیعی در کنار هم زندگی می‌کنند. بعضی‌ها شکارچی‌اند و بعضی‌ها شکار. بعضی‌ها علف خوار و بعضی دیگر گوشت‌خوار و همه مباحث مربوط به زنجیره حیات در این جنگل برقرار است. ازاین‌رو بعضی حیوانات عمر کوتاهی دارند و بعضی عمر طولانی و پر از افت‌وخیز. این حیوانات را نمادهایی  از همان کسب و کار هایی بدانید که در یک اکوسیستم اقتصادی در حال فعالیت هستند.

باوجود تصور مثبتی که از محیطی مثل جنگل داریم اما باید بدانیم که جنگل در ذات خود محیطی خشن است و پدیده‌های طبیعی زیادی در یک جنگل می‌تواند موجب ایجاد آشوب شود و همه قوانین جنگل را به هم بریزد. یک سیل ناگهانی و یا یک آتش‌سوزی شدید چیزی است که در عرض یک روز می‌تواند چهره یک جنگل را به‌کلی تغییر دهد و حتی آن را از بیخ نابود کند. این حوادث ناگهانی را هم مانند شرایط بحرانی  اقتصادی مانند تحریم در نظر بگیرید.

در یک حادثه ناگهانی مانند آتش‌سوزی حیوانات یک جنگل سرنوشت‌های متفاوتی پیدا می‌کنند، عده‌ای از آن‌ها به‌کلی نابود می‌شوند، عده‌ای زخمی می‌شوند و عده‌ای جان سالم به درد می‌برند. بررسی سرنوشت این حیوانات نکات جالبی برای کسب و کار ها عیان خواهد کرد.

در اوج آسمان باشید

در یک آتش‌سوزی مهیب آنانی که زودتر از همه از آتش‌سوزی باخبر می‌شوند شانس نجات بیشتری خواهند داشت. این حیوانات آن‌هایی هستند که یا به‌طور شانسی در نزدیکی شروع بحران یا همان آتش‌سوزی قرار داشته‌اند و یا حیواناتی مانند عقاب که دائماً با یک نگاه کلی و از بالا همه‌چیز را رصد می‌کنند.   بنابراین رصد یک اکوسیستم اقتصادی و نگاه کلی به تغییرات جزئی ایجادشده عامل مهمی است که می‌تواند نجات‌بخش یک کسب و کار باشد. عقاب‌های اکوسیستم اقتصادی ایران آنانی بودند که چندین ماه قبل از شروع نوسانات دلار و رسیدن موج گرانی‌ها با شناسایی نوسانات تغییرات استراتژیکی در کسب و کار خود ایجاد کردند.

عقاب کسب وکار

گوش های خود را تیز کنید

اما در میان آن‌هایی هم که توانایی نگاه از یک نظر‌گاه بالا را ندارند آن‌هایی زنده می‌مانند که هیاهوها و زمزمه‌های به وجود آمده  را زودتر از همه می‌شوند. آن‌هایی که گوش‌های تیزی دارند مانند گرگ‌ها. گوش‌های تیز در کسب و کار به معنای گوش‌به‌زنگ بودن به همان تغییرات استراتژیکی است که عقاب‌ها در کسب و کار خود می‌دهند. بنابراین عقاب‌های حوزه کسب و کار خود را شناسایی کنید و دائماً آن‌ها را زیر نظر داشته باشید.

چابک باشید

طبیعی است که همه نه می‌توانند گرگ باشند و نه عقاب. اما یک غزال چابک هم می‌تواند خود را به‌سرعت از مهلکه آتش‌سوزی نجات دهد. غزال حیوانی است ریزنقش و پاهایی پرانرژی برای پرش‌های سریع. غزال حیوانی است آشنا به راه‌های گریز بسیار. از این رو در مقایسه با حیوانات عظیم‌الجثه‌ای مثل فیل شانس نجات بیشتری خواهد داشت. در نتیجه در محیطی که احتمال رخ‌دادهای ناگهانی زیادی وجود دارد ایجاد کسب و کار های کوچک و چابک که بتوانند سریعاً با تغییرات خود را مطابقت دهند عقلانی‌تر به نظر می‌رسد. شاید شما هم فیل‌های کسب و کار های ایران را می‌شناسید.

رفقای کلیدی خود را به درستی انتخاب کنید

در این میان خیلی هم ریز بودن فایده‌ای نخواهد داشت. حشرات و جوندگان ریز همیشه اولین قربانیان یک آتش‌سوزی هستند. حشرات به‌سان همان کسب و کار هایی هستند که از ته‌مانده‌ها و فضولات کسب و کار های بزرگ یا فیل‌ها تغذیه می‌کنند. بنابراین حواستان باشد که به کدام نوع کسب و کار های متکی هستید. کسب و کار شما با فیل‌ها رفاقت دارد یا با عقاب‌ها؟

ایزوله نباشید

آن حیواناتی  که در عمق زمین زندگی می‌کنند و آن‌هایی که در بالایی درختان زندگی می‌کنند و یا سطح زمین میانه‌ای ندارند هم در خطر جدی قرار دارند. بی‌اطلاعی ازآنچه در سطح زمین اتفاق می‌افتد بلای جان این حیوانات می‌شود و آتش و سیل اولین قربانش را از بین این حیوانات انتخاب می‌کند. کسب و کار هایی که از بازار و تغییرات آن به دور هستند و در یک بازار ایزوله فعالیت می‌کنند همین جانوران هستند.  از بین رفتن ناگهانی این بازار ایزوله همان چیزی است که این نوع کسب و کارها باید پیش‌بینی آن را بکنند.